استنباط - از ريشه نبط ، و در لغت به معنى كشيدن آب از اعماق زمين است و در اصطلاح به معنى بيرون كشيدن معانى و مقاصد از اعماق و وراى ظواهر الفاظ به كار مىرود . اجتهاد - از ماده جهد به ضم جيم ، به معنى به كار بردن منتهاى كوشش است . با جهاد از يك ريشه است ، با اين تفاوت كه جهاد معمولا با تلاش و مقابله در برابر دشمن اطلاق مىشود ، در صورتى كه اجتهاد به معنى به كار بردن حد اكثر كوشش در جهت استخراج احكام از منابع اوّليّه استعمال مىگردد . 2 - اجتهاد از نظر تاريخى : پس از رحلت رسول اكرم ( ص ) در مسئله جانشينى آن حضرت بين مسلمين اختلاف افتاد ، و دو مشرب سياسى و عقيدتى فعّاليت آغاز كرد . يك گروه تحت رهبرى خليفه اوّل و دوّم عقيده داشتند كه جانشين پيامبر بايد از طريق انتخابات و با راى اكثريت انتخاب شود . گروه ديگر كه رهبرى آنان را على ( ع ) به عهده داشت ، معتقد بودند مسئله جانشينى پيغمبر چيزى نيست كه به رأى گذاشته شود ، و عقيده داشتند همان گونه كه نبوّت پيغمبر امرى الهى و غير انتخابى و طبق مشيّت الهى بوده در مورد جانشين او هم به‌همين‌صورت است و پيغمبر شخصا جانشين خود را معيّن كرده است . ريشه اختلاف اين دو گروه برمىگردد به قبل از رحلت حضرت پيغمبر ( ص ) . پيروان حضرت ( ع ) به نصوص وارده از سوى